Goed omringd zijn
Hoe kan zintuiglijke beleving van kunst en natuur nieuwe vormen van aandacht, verbondenheid en zorg mogelijk maken?
Goed omringd zijn maakt ons sterker. Naast de verbinding met andere mensen kunnen ook kunst en natuur een diep gevoel van verbondenheid oproepen. Onze zintuigen vormen daarbij de toegang: door te luisteren, te voelen, te bewegen en aandachtig waar te nemen ontstaan ervaringen die raken, verbinden en betekenis geven. Onderzoek toont dat zulke ervaringen kunnen bijdragen aan mentale veerkracht, stress helpen verminderen en ons welzijn versterken.
Laat je inspireren
Tijdens deze tweede studiedag brengen het Middelheimmuseum i.s.m. de Universiteit Antwerpen en UKJA (ZAS) kunstenaars, onderzoekers, zorgprofessionals en museumwerkers samen. Aan de hand van inspirerende onderzoeksprojecten en praktijkvoorbeelden verkennen we hoe kunst, natuur en zintuiglijke ervaringen kunnen bijdragen aan gezondheid, inclusie en nieuwe vormen van zorg.
We vertrekken vanuit aandachtig luisteren, verruimen onze blik naar multisensorieel waarnemen, onderzoeken hoe lichaam en zintuigen onze ervaring van kunst en natuur vormen, en eindigen bij de vraag hoe die ervaringen kunnen uitgroeien tot verbondenheid, zorg en veerkracht.
Deze studiedag richt zich tot professionals, studenten en iedereen die actief is/wil zijn op het snijvlak van cultuur, erfgoed, natuur, welzijn en zorg. Ben je op zoek naar inspiratie, nieuwe inzichten of concrete handvatten voor je eigen praktijk? Dan is dit een uitgelezen kans om kennis uit te wisselen en je netwerk te versterken.
Programma-overzicht
Het gedetailleerde programma vind je onderaan deze pagina.
- 9:00 — Ontvangst en registratie
- 9:30 — Welkom (Sara Weyns)
- 9:40 — De kunst van zintuiglijke verbinding (Jolien Posthumus)
- 10:00 — 'Ik luister', de vertellende kracht van geluid (Adriaan Severins & Philippe Minguet)
- 10:45 — Beyond the Visual – Sculptuur en belichaamd waarnemen (Ken Wilder & Aaron McPeake)
- 11:30 — Zintuiglijk Zorgen – het lichaam ervaart (Tibo Vergote & Noura Mariën)
- 12:15 — Lunch
- 13:30 — Relatability – Van ervaring naar verbondenheid (Thijs Biersteker)
- 14:30 — Inspirerende projecten (4 korte presentaties)
- 15:30 — Zelf ervaren (kies uit 5 workshops)
- 16:30 — Ontmoeting
Praktisch
- Locatie: de studiedag vindt opnieuw plaats in het Theologisch en Pastoraal Centrum (Groenenborgerlaan 149, 2020 Antwerpen), vlak bij het Middelheimmuseum, met workshops in het Middelheimmuseum
- Talen: deels in het NL en deels in het ENG. Er wordt simultaanvertaling voorzien, zodat alle sprekers goed te begrijpen zijn.
- Tip: Vergeet je notitieboekje en pen niet, om inspirerende zaken te noteren / tekenen…
- Toegankelijkheid: locatie is toegankelijk voor rolstoelgebruikers, je mag je laten begeleiden door een tolk, maaltijden zijn vegetarisch.
- Specifieke vragen over toegankelijkheid? Noteer ze op het inschrijvingsformulier
- Zorg voor aangepaste kledij (hou het weerbericht in de gaten). De workshops vinden buiten plaats, in het kunstpark.
- Prijs: € 60 per persoon, te storten op rekeningnummer: BE42 4097 5857 0154 – KREDBEBB van AG culturele Instellingen Antwerpen – Erfgoed, Grote Markt 1, 2000 Antwerpen, met mededeling: Studiedag 2/10 - Middelheimmuseum.
- Gratis voor sprekers, studenten en deelnemers partnerorganisatie lerend netwerk.
Programma
9:00 uur — Ontvangst en registratie
Locatie: Conferentiecentrum Theologisch en Pastoraal Centrum
Groenenborgerlaan 149, 2020 Antwerpen
9:30 uur — Welkom
Door Sara Weyns(Middelheimmuseum)
9:40 uur — De kunst van zintuiglijke verbinding
Door Jolien Posthumus - KwartierMaker Kunst en Mentale Gezondheid(moderator)
Jolien Posthumus is KwartierMaker op het snijvlak van kunst, cultuur, welzijn en mentale gezondheid. Vanuit die verbindende rol introduceert zij het centrale thema van de dag en verbindt zij als moderator de verschillende lezeingen, perspectieven en gesprekken.
10:00 uur — 'Ik luister' – de vertellende kracht van geluid
Door Adriaan Severins (geluidskunstenaar) & Philippe Minguet (voorheen ZAS/UKJA)
Adriaan en Philippe reflecteren op het participatieve geluidskunstwerk "Ik luister" in co-creatie met kinderen en jongeren van de kinder- en jeugdpsychiatrie van UKJA (ZAS). Het ontstond vanuit de nieuwe verbinding van het museumpark met het ziekenhuis. Achteraf: Q&A.
10:45 uur — Beyond the Visual – Sculptuur en belichaamd waarnemen (ENG)
Door Ken Wilder (University of the Arts London) & Aaron McPeake (Chelsea College of Arts)
Deze lezing wordt in het Engels gegeven. Simultaanvertaling is voorzien.
Hoe ervaren we sculptuur wanneer kijken niet langer het vertrekpunt is? Vanuit het internationale onderzoeksproject Beyond the Visual (Henry Moore Institute, University of the Arts London en Shape Arts) tonen Ken Wilder en Aaron McPeake hoe aanraking, geluid, beweging en ruimte volwaardige manieren zijn om kunst te beleven. Het project vertrekt vanuit de expertise van blinde en slechtziende kunstenaars, onderzoekers en curatoren en laat zien hoe een multisensoriële benadering de kunstervaring voor iedereen verdiept, verrijkt en verbondenheid creëert. Achteraf: Q&A.
11:30 uur — Zintuiglijk Zorgen – het lichaam ervaart
Door Tibo Vergote & Noura Mariën (kunstenaars Collectief Zintuiglijk Zorgen)
Hoe ervaar je een kunstpark wanneer kijken niet langer centraal staat en wanneer we het bewuster ervaren met ons hele lichaam? Samen met mensen met een visuele beperking van zorg- en kennisorganisatie De Markgrave onderzocht Collectief Zintuiglijk Zorgen hoe tast, geluid, geur, temperatuur, beweging en lichaamsbewustzijn nieuwe manieren openen om een kunstpark te beleven. Hun artistiek-pedagogisch onderzoek inspireert bovendien tot een andere kijk op de zorg voor kunst én mensen. Achteraf: Q&A.
12:15 uur — Lunch
In het Braempaviljoen geniet je van een lunch, geïnspireerd door de smaken van het Middelheimmuseum, terwijl Adriaan Severins en pianist Guy Vandromme live een soundscape creëren die inspeelt op je beleving van tijd.
13:30 uur — Relatability – Van ervaring naar verbondenheid
Door Thijs Biersteker (WOVEN)
Hoe kan kunst onze relatie met bomen verdiepen? Kunstenaar Thijs Biersteker, die samenwerkt met wetenschappers en instituten wereldwijd, vertaalt wetenschappelijke data naar interactieve kunstwerken die onzichtbare ecologische processen voelbaar maken. Hij presenteert het artistiek onderzoek dat groeide uit het lerend netwerk van Middelheimmuseum, Universiteit Antwerpen en ZAS. Centraal staat de vraag hoe zintuiglijke kunstbeleving de verbondenheid tussen bezoekers en de levende bomen van het park kunnen versterken en welke rol dat kan spelen voor onze mentale gezondheid.
Aansluitend: gesprek
Met Roeland Samson, Inge Glazemakers (Universiteit Antwerpen) en Veerle Meul (Middelheimmuseum).
14:30 uur — Inspirerende projecten
In een reeks korte presentaties ingeleid door Grietje D'Hollander (Middelheimmuseum) maak je kennis met actuele praktijkvoorbeelden.
- Bert Boeckx stelt Kunsthuis Yellow Art voor, Jolien Posthumus gaat in gesprek met kunstenaars Luc Zwijsen en Bart Janssen
- Yasmine Boulakhrif (Middelheimmuseum) – Door welke lens kijk jij? Een doe-wandeling rond emoties, geïnspireerd door het BYPASS-co-creatietraject.
- Karen Van Riel (Recht-Op) – Wat maakt ons mens? Een blik achter de schermen van het participatieve project van Recht-Op en het Middelheimmuseum.
- Noa De Schepper (UAntwerpen) BUGS@School: kinderen ontdekken de verborgen wereld van microben in stedelijke parken
15:30 uur — Zelf ervaren
Ervaar zelf hoe zintuiglijke benaderingen het verschil maken. Alle workshops starten aan het Braempaviljoen. Kies uit:
- Yasmine Boulakhrif: Door welke lens kijk jij? (familiewandeling)
- Bart Hendrickx en Leen Thielemans: Mindful wandelen (rondleiding)
- Daniel Tsuff: Art & Nature Based Learning (workshop)
- Tibo Vergote & Noura Mariën: Zintuiglijk Zorgen (workshop)
- Hanne Van Gils & Grietje D’Hollander: Close-up in de expo Monster Chetwynd & wandeling Salamander Portal met toelichting van het co-creatietraject bypass
16:30 uur — Ontmoeting
We sluiten de dag af met een drankje in het Braempaviljoen. Een moment om ervaringen uit te wisselen, nieuwe contacten te leggen en de gesprekken van de dag verder te zetten.
